Οι φόβοι της Τεχεράνης και το σενάριο αμερικανικής κατάληψης των αμφισβητούμενων νήσων
Οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν προειδοποιούν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) να μην επιτρέψουν τη διεξαγωγή επιθέσεων από το έδαφός τους εναντίον δύο αμφισβητούμενων-κατεχόμενων (από το Ιράν) νησιών στον Κόλπο, στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ.
«Προειδοποιούμε τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ότι, εάν προέλθει οποιαδήποτε περαιτέρω επιθετική ενέργεια από το έδαφός τους κατά των ιρανικών νησιών Αμπού Μούσα και Μεγάλη Τουνμπ στον Περσικό Κόλπο, οι ισχυρές ένοπλες δυνάμεις του Ιράν θα υποβάλουν το Ρας Αλ Χάιμα των ΗΑΕ σε σφοδρά πλήγματα», αναφέρει σε ανακοίνωσή του το επιχειρησιακό αρχηγείο Χατάμ Αλ-Ανμπίγια, την οποία μετέδωσε το ειδησεογραφικό πρακτορείο Τασνίμ.
Η κατάσταση των νησιών Αμπού Μούσα, Μεγάλη Τουνμπ και Μικρή Τουνμπ αποτελεί μία από τις πλέον μακροχρόνιες εδαφικές διαφορές στον Περσικό Κόλπο.
Τα νησιά τα οποία κατέχονται από το Ιράν, αλλά διεκδικούνται από τα ΗΑΕ, αποτελούν εδώ και καιρό σημείο τριβής μεταξύ των δύο χωρών.
Τα νησιά βρίσκονται στον Κόλπο, κοντά στην είσοδο των Στενών του Ορμούζ, από όπου υπό κανονικές συνθήκες διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.
Ωστόσο, η θαλάσσια κυκλοφορία έχει διαταραχθεί από τον περιφερειακό πόλεμο, ο οποίος ξεκίνησε με τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου και έκτοτε έχει εξαπλωθεί σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Το Ιράν κατηγορεί τα κράτη του Κόλπου ότι επιτρέπουν στις αμερικανικές δυνάμεις να πραγματοποιούν επιθέσεις από τα εδάφη τους και, καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, έχει εξαπολύσει επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον στόχων που χαρακτηρίζει ως «αμερικανικά συμφέροντα» στις χώρες αυτές.
Τα κράτη του Κόλπου έχουν επανειλημμένα αρνηθεί αυτές τις κατηγορίες, δηλώνοντας ήδη πριν από τον πόλεμο ότι δεν θα επέτρεπαν τη χρήση του εδάφους ή του εναέριου χώρου τους για επιθέσεις εναντίον του Ιράν.
Μέχρι σήμερα και παρά τις προσπάθειες των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ), δεν υπάρχει οριστική απόφαση του ΟΗΕ ή του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης (ICJ) που να ξεκαθαρίζει το νόμιμο καθεστώς τους.
Μετά την κατάληψη των νησιών από το Ιράν (λίγο πριν την επίσημη ίδρυση των ΗΑΕ), το Συμβούλιο Ασφαλείας εξέτασε το ζήτημα κατόπιν προσφυγής αραβικών κρατών.
Ωστόσο, δεν εξέδωσε ψήφισμα που να καταδικάζει το Ιράν ή να επιδικάζει την κυριαρχία.
Αντ' αυτού, το Συμβούλιο επέλεξε να "αναβάλει" τη δράση του, ενθαρρύνοντας τα μέρη να λύσουν τη διαφορά μέσω διμερών διαπραγματεύσεων.
Σήμερα τα ΗΑΕ στέλνουν τακτικά επιστολές στον ΟΗΕ (όπως οι πρόσφατες του 2023 και 2024) διαμαρτυρόμενα για τη "συνεχιζόμενη κατοχή".
Ο ΟΗΕ διατηρεί τη θέση ότι το ζήτημα πρέπει να επιλυθεί ειρηνικά, χωρίς όμως να παίρνει επίσημη θέση υπέρ της μίας ή της άλλης πλευράς ως προς την κυριαρχία.
Το ιστορικό της κατάληψης του Αμπού Μούσα και των νησιών Τουνμπ από το Ιράν
Η κατάληψη του Αμπού Μούσα και των νησιών Μεγάλη και Μικρή Τουνμπ από το Πολεμικό Ναυτικό του Αυτοκρατορικού Ιράν έλαβε χώρα στις 30 Νοεμβρίου 1971, αμέσως μετά την απόσυρση των βρετανικών δυνάμεων από την περιοχή.
Τα νησιά αυτά, στρατηγικά τοποθετημένα στα Στενά του Ορμούζ, αποτέλεσαν το επίκεντρο μιας μακροχρόνιας εδαφικής διένεξης μεταξύ του Ιράν και των εμιράτων Ρας Αλ Χάιμα (για τις Τουνμπ) και Σάρτζα (για το Αμπού Μούσα).
Το χρονικό της επιχείρησης
Στις 29 Νοεμβρίου 1971, το Ιράν και ο ηγεμόνας της Σάρτζα υπέγραψαν Μνημόνιο Συνεννόησης (MoU) για τη συνδιοίκηση του Αμπού Μούσα, το οποίο προέβλεπε την παρουσία ιρανικών στρατευμάτων και τοπικού αστυνομικού τμήματος της Σάρτζα, με ίση κατανομή των εσόδων από το πετρέλαιο.
Ωστόσο, ο ηγεμόνας του Ρας Αλ Χάιμα, Σεΐχης Σακρ μπιν Μοχάμεντ Αλ Κασίμι, αρνήθηκε οποιαδήποτε συμφωνία.
Σύγκρουση στις Τουνμπ: Κατά την απόβαση των ιρανικών δυνάμεων στις 29 Νοεμβρίου, σημειώθηκαν συμπλοκές στη Μεγάλη Τουνμπ. Ο επικεφαλής του αστυνομικού τμήματος, Σάλεμ Σουχάιλ μπιν Χαμίς, αρνήθηκε να υποστείλει τη σημαία και έπεσε νεκρός από πυρά. Συνολικά, σκοτώθηκαν τέσσερις αστυνομικοί του Ρας Αλ Χάιμα και τρεις Ιρανοί στρατιώτες.
Κατάληψη του Αμπού Μούσα: Στις 30 Νοεμβρίου, ιρανικές δυνάμεις αποβιβάστηκαν στο Αμπού Μούσα, καταλαμβάνοντας το τμήμα που προέβλεπε το Μνημόνιο, με τον τότε Ιρανό Πρωθυπουργό να ανακοινώνει την αποκατάσταση της κυριαρχίας της Τεχεράνης στα νησιά.
Πολιτικές συνέπειες και διεθνείς αντιδράσεις
Μετά την κατάληψη, τα εμιράτα της Σάρτζα και του Ρας Αλ Χάιμα προσχώρησαν στα νεοσύστατα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ), τα οποία κληρονόμησαν τη διένεξη.
Ιράν: Υποστηρίζει ότι τα νησιά αποτελούσαν μέρος της Περσικής Αυτοκρατορίας από τον 6ο αιώνα π.Χ. και αρνείται κάθε διαμεσολάβηση, θεωρώντας τα αναπόσπαστο τμήμα της επικράτειάς του.
ΗΑΕ: Χαρακτηρίζουν τα νησιά ως «κατεχόμενα» και ζητούν σταθερά την επίλυση της διαφοράς μέσω απευθείας διαπραγματεύσεων ή προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης (ICJ).
Τα ΗΑΕ έχουν επανειλημμένα προτείνει την παραπομπή της διαφοράς στο Διεθνές Δικαστήριο, δηλώνοντας έτοιμα να αποδεχθούν οποιαδήποτε απόφαση.
Για να επιληφθεί το Δικαστήριο, απαιτείται η συναινετική προσφυγή και των δύο μερών.
Το Ιράν αρνείται συστηματικά, υποστηρίζοντας ότι η κυριαρχία του επί των νησιών είναι "μη διαπραγματεύσιμη" και ότι πρόκειται για εσωτερικό του ζήτημα.
Η στάση της διεθνούς κοινότητας έως σήμερα
Η ένταση παραμένει αμείωτη, με τη διεθνή κοινότητα να τοποθετείται ως εξής:
Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου & Αραβικός Σύνδεσμος: Υποστηρίζουν πλήρως την κυριαρχία των ΗΑΕ και καταδικάζουν την ιρανική κατοχή.
Ευρωπαϊκή Ένωση: Σε κοινές δηλώσεις (2024, 2025), κάλεσε το Ιράν να τερματίσει την κατοχή, κάνοντας λόγο για παραβίαση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
ΗΠΑ & Μεγάλη Βρετανία: Τάσσονται υπέρ μιας ειρηνικής επίλυσης μέσω του Διεθνούς Δικαστηρίου.
Κίνα & Ρωσία: Παρά τους στενούς δεσμούς τους με την Τεχεράνη, έχουν προσυπογράψει κείμενα που καλούν σε διμερείς διαπραγματεύσεις, προκαλώντας την έντονη διπλωματική αντίδραση του Ιράν.
Ενώ διεθνείς οργανισμοί όπως το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) και ο Αραβικός Σύνδεσμος υποστηρίζουν πλήρως την κυριαρχία των ΗΑΕ, ο ΟΗΕ παραμένει σε ρόλο παρατηρητή, καλώντας σε διάλογο.
Το Ιράν βασίζεται στην ιστορική του παρουσία προ της βρετανικής προστασίας των εμιράτων, ενώ τα ΗΑΕ βασίζονται σε έγγραφα της βρετανικής περιόδου και στην αρχή της μη χρήσης βίας για την απόκτηση εδαφών.
Η πιθανή Αμερικανική Επέμβαση σήμερα
Στο πλαίσιο των πρόσφατων επιχειρήσεων οι ΗΠΑ έχουν ήδη δείξει διάθεση για άμεση στρατιωτική εμπλοκή προκειμένου να διατηρήσουν ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ.
Στρατιωτικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η κατάληψη των νησιών θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως μέσο για την εξουδετέρωση των ιρανικών συστημάτων αεράμυνας και αντιπλοϊκών πυραύλων (όπως τα συστήματα Fath-360 και Ghadir), που απειλούν τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Η κατάληψη αυτών των στρατηγικών σημείων θα πρόσφερε στην Ουάσινγκτον ένα ισχυρό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα για τον τερματισμό του πολέμου ή την επιβολή νέων όρων στην Τεχεράνη.
Οι πρόσφατες κινήσεις δείχνουν ότι οι ΗΠΑ προετοιμάζονται για παράκτιες επιχειρήσεις.
Η αποστολή περίπου 2.500 Πεζοναυτών στην περιοχή και η παρουσία αμφίβιων πλοίων επίθεσης (όπως το USS Boxer και το USS Tripoli) αυξάνουν τις επιχειρησιακές δυνατότητες για απόβαση.
Ήδη έχουν αναφερθεί αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικές βάσεις στα νησιά Αμπού Μούσα και Χαρκ, γεγονός που θεωρείται από πολλούς ως προπαρασκευαστικό στάδιο για χερσαία επιχείρηση.
Ενώ μια προσωρινή κατάληψη ή καταστροφή στρατιωτικών εγκαταστάσεων μέσω ειδικών δυνάμεων είναι υψηλής πιθανότητας μια μόνιμη κατοχή παραμένει ένα σενάριο "έσχατης λύσης".
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου