Ο Σαμαράς εκτός... χρόνου, τόπου και πραγματικότητας...

Ο πρώην πρωθυπουργός αφήνει αιχμές για τους όρους σχετικά με την έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων από τον αμερικανικό κολοσσό  στα θαλάσσια οικόπεδα της Κρήτης

Ο πρώην πρωθυπουργός Αντώνης Σαμαράς υποστηρίζει ότι η σύμβαση έρευνας και εξόρυξης της κοινοπραξίας Chevron-HELLENiQ ENERGY νότια της Κρήτης εμπεριέχει όρους που δυνητικά εκχωρούν κυριαρχικά δικαιώματα. 

Η κυβέρνηση απορρίπτει τους ισχυρισμούς ως «εκτός πραγματικότητας», υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για τυπικές ρήτρες διασφάλισης και ότι τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν εκχωρούνται μέσω ιδιωτικών συμβάσεων. 

Ο πρώην πρωθυπουργός υποστηρίζει ότι η σύμβαση του Ελληνικού Δημοσίου με την κοινοπραξία της Chevron, που έλαβε έγκριση από το Ελεγκτικό Συνέδριο, περιλαμβάνει αναφορές για «αποχώρηση της εταιρίας από μέρος που θα μπορούσε να μην αποτελεί μέρος της ελληνικής υφαλοκρηπίδας ή ΑΟΖ», «περιοχές που η Ελληνική Δημοκρατία δεν θα διαθέτει κυριαρχικά δικαιώματα», «απώλεια οριοθετημένης περιοχής», «παραίτηση, ακόμη και αν έχει προσδιοριστεί περιοχή εκμετάλλευσης».

«Τι είδους σύμβαση είναι αυτή; Νομοθετούμε για πιθανή αποχώρηση από τα οικόπεδά μας; Η Ελλάδα, δηλαδή, συζητάει τα κυριαρχικά της δικαιώματα; Με ποιους; Από πότε;», αναφέρει.

Η σύμβαση με τη Chevron και την HELLENiQ ENERGY ακολουθεί τα πρότυπα διεθνών διαγωνισμών που η ίδια η χώρα χρησιμοποιεί εδώ και δεκαετίες (συμπεριλαμβανομένης της περιόδου διακυβέρνησης Σαμαρά).

Οι συμβάσεις αυτές περιέχουν ρητούς όρους που αναφέρουν ότι η δραστηριότητα της εταιρείας δεν θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα του κράτους και ότι το κράτος διατηρεί τον πλήρη έλεγχο επί της εδαφικής του ακεραιότητας.

Η παρουσία ενός αμερικανικού κολοσσού (Chevron) νότια της Κρήτης στην πραγματικότητα θωρακίζει τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας, καθώς εμπλέκει άμεσα τα συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή.

Κατά το διεθνές δίκαιο:

Κυριαρχία: Τα εδάφη και τα χωρικά ύδατα (12 μίλια). Εκεί η Ελλάδα έχει απόλυτη εξουσία. 

Κυριαρχικά Δικαιώματα: Η ΑΟΖ και η υφαλοκρηπίδα (εκεί που γίνονται οι έρευνες). Εκεί το κράτος έχει δικαίωμα εκμετάλλευσης, αλλά όχι πλήρη κυριαρχία όπως στην ξηρά.

Η πρόσφατη επικύρωση των συμβάσεων για την έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων με την κοινοπραξία Chevron-HELLENiQ ENERGY νότια της Κρήτης φέρνει στο προσκήνιο τη θεμελιώδη διάκριση μεταξύ της εγχώριας πολιτικής ρητορικής και της διεθνούς έννομης τάξης. 

Ενώ στον δημόσιο διάλογο συχνά εμφιλοχωρούν φωνές (μεταξύ αυτών και του Σαμαρά) που κάνουν λόγο για «εκχώρηση κυριαρχίας», η ψύχραιμη εξέταση των δεδομένων καταδεικνύει ότι τέτοιοι ισχυρισμοί στερούνται νομικής βάσης και εδράζονται σε μια εσφαλμένη αντίληψη της διεθνούς πραγματικότητας.

Κεντρικό σημείο της κριτικής που ασκείται από ορισμένες πλευρές (μεταξύ αυτών και του Σαμαρά) είναι η ύπαρξη ρητρών στη σύμβαση που προβλέπουν τον αυτόματο επανακαθορισμό των ορίων έρευνας σε περίπτωση μελλοντικής οριοθέτησης με γειτονικά κράτη, όπως η Λιβύη. 

Ωστόσο, η θέση ότι αυτό συνιστά «υποχώρηση» παραγνωρίζει μια βασική αρχή του Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS): η Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) δεν υφίσταται αυτόματα και μονομερώς.

Η Ελλάδα, βάσει του Διεθνούς Δικαίου, διαθέτει διεκδικήσεις και θέσεις διαπραγμάτευσης (όπως η μέση γραμμή), αλλά δεν κατέχει ακόμη διεθνώς αναγνωρισμένους τίτλους ιδιοκτησίας σε περιοχές που δεν έχουν οριοθετηθεί με συμφωνία. 

 

Συνεπώς, είναι λογικά και νομικά αδύνατο να «εκχωρείται» κάτι που δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί ως κυριαρχικό δικαίωμα. Δηλαδή υποστηρίζεις ότι κάτι θεωρείς ως δικό σου και πως μπορείς να το κατοχυρώσεις, αλλά ακόμη δεν είναι, δεν το έχεις κατοχυρώσει.

 

Η έγκριση της σύμβασης από το Ελεγκτικό Συνέδριο επιβεβαιώνει τη νομιμότητα των διαδικασιών. Αν μια σύμβαση ανέφερε ότι παραχωρείται η εθνική κυριαρχία σε μια εταιρεία ή σε τρίτο κράτος, το Ελεγκτικό Συνέδριο θα την απέρριπτε αμέσως ως αντισυνταγματική και παράνομη.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο κρίνει ότι η Ελλάδα παραμένει κυρίαρχη επειδή η σύμβαση προβλέπει ότι η Chevron είναι απλώς ένας «εργολάβος» που ερευνά για λογαριασμό του Δημοσίου. 

Το Δικαστήριο, λειτουργώντας ως θεματοφύλακας του δημοσίου συμφέροντος, αναγνωρίζει ότι οι ρήτρες προσαρμογής δεν αποτελούν εθνική υποχώρηση, αλλά απαραίτητη ασφαλιστική δικλείδα. 

Χωρίς αυτές τις προβλέψεις, το ελληνικό κράτος θα παρέμενε εκτεθειμένο σε δυσβάσταχτες αποζημιώσεις απέναντι σε διεθνείς κολοσσούς σε περίπτωση που μια μελλοντική διεθνής διαιτησία ή συμφωνία μετατόπιζε τα θαλάσσια όρια της ΑΟΖ. 

Λόγου χάρη μετά από μια διμερή συμφωνία με τη Λιβύη ή μια απόφαση του δικαστηρίου της Χάγης. Και να θυμίσω εδώ πως δεν είναι μόνο οι εξορύξεις που πιέζουν για μία συμφωνία ΑΟΖ. Κάποια στιγμή θα πρέπει να διαπραγματευτούμε έτσι κι αλλιώς και να συμφωνήσουμε για οριοθέτηση ΑΟΖ με την Λιβύη.

 

Η προσέγγιση που θέλει την Ελλάδα να υπογράφει συμβάσεις «μαξιμαλιστικά», αγνοώντας τη διεθνή πραγματικότητα, χαρακτηρίζεται από πολλούς αναλυτές ως εκτός πραγματικότητας. 

Ο πολιτικός λόγος που βαφτίζει μονομερώς τις εθνικές θέσεις για ΑΟΖ ως «τετελεσμένη κυριαρχία» μπορεί να είναι προσφιλής στο εσωτερικό εθνικιστικό ακροατήριο, αλλά στερείται σοβαρότητας στο διεθνές πεδίο.

Αντιθέτως, η ενσωμάτωση ρεαλιστικών όρων στις συμβάσεις:

Προσελκύει κορυφαίες εταιρείες, καθώς προσφέρει ένα σταθερό και προβλέψιμο επενδυτικό περιβάλλον.

Ενισχύει τη διαπραγματευτική θέση της χώρας, καθώς η έμπρακτη παρουσία ξένων ενεργειακών κολοσσών σε μη οριοθετημένες ζώνες αποτελεί την ισχυρότερη αναγνώριση των ελληνικών συμφερόντων στην πράξη.

Ευθυγραμμίζεται με το Διεθνές Δίκαιο, αποδεικνύοντας ότι η Ελλάδα είναι ένας αξιόπιστος συνομιλητής που σέβεται τις διεθνείς διαδικασίες οριοθέτησης.

Η θεωρία περί «γκριζαρίσματος» των κυριαρχικών δικαιωμάτων μέσω των συμβάσεων υδρογονανθράκων αποτελεί μια προσπάθεια πολιτικής εκμετάλλευσης εθνικά ευαίσθητων θεμάτων. 

 

Η αλήθεια παραμένει ότι η Ελλάδα, μέσω αυτών των συμφωνιών, κατοχυρώνει τη θέση της ως ενεργειακός παίκτης, προστατεύοντας ταυτόχρονα το δημόσιο ταμείο και τηρώντας τη διεθνή νομιμότητα. 

 

Η ΑΟΖ κερδίζεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και με τη δύναμη των συμμαχιών, όχι με την άρνηση της πραγματικότητας στις σελίδες μιας εμπορικής σύμβασης.

Επίσης, ο κ. Σαμαράς αναφέρεται και σε πρόσφατες τοποθετήσεις για την Κάσο, λέγοντας ότι υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε ότι «το πρόγραμμα έρευνας ολοκληρώθηκε απολύτως και δεν υπήρξε καμία απολύτως υποχώρηση». Αντίθετα, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Κύπρου ανέφερε ότι υπήρξε παρεμπόδιση των ερευνών από την Τουρκία, με αποτέλεσμα οι έρευνες να μην ολοκληρωθούν.

«Ρωτάω λοιπόν, καθαρά: Λέει ψέματα η Κύπρος;» σημειώνει και καταλήγει: «Αυτά δεν λέγονται “ήρεμα νερά”»

Όσο αφορά την Κύπρο δεν χρειάζεται να πει κανείς πολλά. Παρά να κάνει μία και μόνο διαπίστωση: προφανώς ο κ. Σαμαράς δεν είδε, δεν άκουσε, δεν γνωρίζει, την συνέντευξη του πρώην υπουργού ενέργειας της Κύπρου κ. Παπαναστασίου και τα όσα ανέφερε για το GSI.

Στην Κύπρο γίνεται ένας πολιτικός χαμός, με συμφέροντα, βίντεο, καταγγελίες, αλληλοκατηγορίες. Αλλά ο κ. Σαμαράς δεν βλέπει τίποτα - δεν ακούει τίποτα.

Δεν χρειάζεται να πω τίποτε άλλο για το θέμα αυτό.

Cato Civis  

Υ.Γ. Οι δύο φωτογραφίες που πλαισιώνουν το κείμενο δεν επιλέχθηκαν τυχαία, αλλά έχουν άμεση σχέση με τη στάση Σαμαρά σήμερα...