[ Cato Civis ]
Για τη ριζοσπαστική αριστερά, η "Δύση" δεν εκπροσωπεί μόνο τη δημοκρατία, αλλά και ένα ιστορικό παρελθόν (και παρόν) αποικιοκρατίας και οικονομικής κυριαρχίας.
Γιατί συμβαίνει; Πιστεύουν λανθασμένα ότι ο πλούτος της Δύσης οικοδομήθηκε μέσω της εκμετάλλευσης του "Παγκόσμιου Νότου".
Αυτό οδηγεί συχνά στην υιοθέτηση της λογικής "ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου". Έτσι, κινήματα ή καθεστώτα που εναντιώνονται στις ΗΠΑ (που δεν υπήρξαν ποτέ αποικιοκρατική χώρα) ή την ΕΕ, υποστηρίζονται, ακόμη και αν οι αξίες τους (π.χ. ανθρώπινα δικαιώματα) δεν ταυτίζονται με την αριστερή ατζέντα.
Η σύγχρονη ριζοσπαστική αριστερά (ειδικά στον ακαδημαϊκό χώρο) οργανώνεται γύρω από μια προσπάθεια αποδόμησης των δυτικών θεσμών και παραδόσεων και υποστηρίζει ότι οι αξίες του ορθολογισμού και της καθολικότητας χρησιμοποιήθηκαν για να επιβληθεί η δυτική κουλτούρα σε άλλους λαούς.
Όπως και η τάση να κρίνονται τα δυτικά κράτη με πολύ αυστηρότερα (έως παράλογα) κριτήρια από ό,τι μη δυτικά καθεστώτα. Για παράδειγμα, μια αστυνομική αυθαιρεσία στη Δύση καταδικάζεται σφοδρά, ενώ μια συστηματική καταπίεση σε μια αντιδυτική χώρα μπορεί να παραβλεφθεί ως "πολιτισμική ιδιαιτερότητα" ή "αντίσταση στον ιμπεριαλισμό".
Υπονομεύοντας όμως την πίστη των πολιτών στους θεσμούς τους (δικαιοσύνη, αστυνομία, στρατός), η ριζοσπαστική αριστερά αφήνει τη Δύση ευάλωτη σε εξωτερικές απειλές.
Η υπονόμευση πηγάζει κυρίως από την λανθασμένη πεποίθηση, ή απλώς δικαιολογία, ότι η Δύση λειτουργεί ως παγκόσμιος ηγεμόνας που καταπιέζει την ετερότητα. Έτσι, η "αντιδυτική" στάση γίνεται ένα εργαλείο για την ανατροπή αυτού που θεωρούν ως παγκόσμιο σύστημα αδικίας.
Γιατί όμως η ριζοσπαστική αριστερά συχνά δείχνει μεγαλύτερη ανοχή σε αυταρχικά καθεστώτα της Ανατολής (όπως η Ρωσία ή η Κίνα), ενώ ασκεί εξοντωτική κριτική στη Δύση;
Τι «επιλεκτική ευαισθησία» είναι αυτή και κυρίως που αποσκοπεί;
Παραδόξως, πολλοί αριστεροί διανοητές είναι τόσο εστιασμένοι στη Δύση, που θεωρούν ότι μόνο η Δύση έχει την ισχύ (agency) να επηρεάζει την ιστορία.
Θεωρούν τη Ρωσία ή την Κίνα ως «αντιδρώσες» δυνάμεις. Δηλαδή, πιστεύουν ότι ο επεκτατισμός τους είναι απλώς μια (ίσως κακή, αλλά αναμενόμενη) άμυνα απέναντι στην περικύκλωση από το ΝΑΤΟ ή την οικονομική κυριαρχία των ΗΠΑ.
Αυτή η οπτική υποτιμά (ή και παραβλέπει τελείως) την αυτόνομη ιμπεριαλιστική ατζέντα αυτών των κρατών και αγνοεί τις εθνικές επιδιώξεις των λαών που υποφέρουν από αυτές (π.χ. Ουκρανοί, Ταϊβανέζοι, Ουιγούροι, Σουδανοί, Νιγηριάνοι, και πολλοί πολλοί άλλοι).
Από τον Ψυχρό Πόλεμο επιβιώνει στον χώρο της ριζοσπαστικής αριστεράς μέχρι σήμερα ένα ψυχροπολεμικό ψυχολογικό σύνδρομο που χωρίζει τον κόσμο σε δύο στρατόπεδα, το "ιμπεριαλιστικό" (Δύση) και το "αντι-ιμπεριαλιστικό" (οποιοσδήποτε εναντιώνεται στη Δύση).
Σύμφωνα με αυτή τη λογική, η αποδυνάμωση της Δύσης είναι το υπέρτατο καλό για την παγκόσμια επανάσταση.
Επομένως, ακόμα και αν η Ρωσία είναι μια υπερσυντηρητική ολιγαρχία ή η Κίνα ένας κρατικός καπιταλισμός με αυστηρό έλεγχο, θεωρούνται «χρήσιμοι σύμμαχοι» επειδή και μόνο αμφισβητούν την αμερικανική ηγεμονία.
Για ένα τμήμα της παραδοσιακής αριστεράς, υπάρχει ένας ψυχολογικός και ιστορικός δεσμός με τη Μόσχα ή το Πεκίνο.
Παρά το γεγονός ότι η σημερινή Ρωσία του Πούτιν δεν έχει καμία σχέση με τον σοσιαλισμό (είναι μάλλον το πρότυπο της άκρας δεξιάς παγκοσμίως), η μνήμη της ΕΣΣΔ ως αντιπάλου δέους στη Δύση δημιουργεί μια αντανακλαστική υποστήριξη.
Δεν πρέπει να παραβλέπουμε και την πρακτική πλευρά. Η Κίνα, ειδικότερα, έχει επενδύσει τεράστια ποσά σε υποδομές, πανεπιστήμια και πολιτιστικά ιδρύματα παγκοσμίως.
Η κριτική προς την Κίνα συχνά αναχαιτίζεται από τον φόβο ότι θα χαρακτηριστεί κανείς «ρατσιστής» ή «φερέφωνο της CIA», μια ρητορική που η ίδια η κινεζική προπαγάνδα καλλιεργεί έντεχνα.
Η πραγματικότητα βέβαια της σύγχρονης αποικιοκρατίας είναι εντελώς διαφορετική σήμερα. Η συμπεριφορά αυτών των δυνάμεων (Κίνας-Ρωσίας) παρουσιάζει κλασικά χαρακτηριστικά αποικιοκρατίας.
Η Κίνα μέσω της πρωτοβουλίας "Ο Δρόμος του Μεταξιού", ελέγχει λιμάνια και πλουτοπαραγωγικές πηγές στην Αφρική, την Ασία, ακόμη και στην κεντρική και νότια Αμερική, εγκλωβίζοντας χώρες και λαούς σε τεράστια χρέη. Μια σύγχρονη μορφή απόλυτης σκλαβιάς.
Η Ρωσία χρησιμοποιεί στρατιωτική ισχύ (Συρία, Ουκρανία, Αφρική μέσω μισθοφορικών ομάδων) για να επιβάλει τη σφαίρα επιρροής της και να ελέγξει πλουτοπαραγωγικές πηγές στην Αφρική, Ασία και Λατινική Αμερική.
Η ριζοσπαστική αριστερά αρνείται να δει τα μη-δυτικά κράτη ως πλήρως υπεύθυνα για τις πράξεις τους, θεωρώντας τα πάντα ως μια παρενέργεια των ενεργειών της Δύσης.
Η στάση αυτή της ριζοσπαστικής αριστεράς έχει άμεσες και συχνά ανατρεπτικές επιπτώσεις στην πολιτική σκηνή, τόσο στην Ελλάδα όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Η άρνηση αναγνώρισης του "ανατολικού ιμπεριαλισμού" δημιουργεί ρήγματα που επηρεάζουν την εθνική ασφάλεια, την εξωτερική πολιτική και την κοινωνική συνοχή.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ριζοσπαστική αριστερά συχνά λειτουργεί ως τροχοπέδη στη λήψη αποφάσεων κατά αυταρχικών καθεστώτων.
Κάθε φορά που προτείνονται κυρώσεις κατά της Ρωσίας (π.χ. για την Ουκρανία) ή της Κίνας (π.χ. για την καταπίεση στο Χονγκ Κονγκ), τμήματα της αριστεράς προβάλλουν το επιχείρημα ότι «αυτό θα βλάψει τους λαούς» ή ότι «η Δύση δεν έχει το ηθικό ανάστημα να κρίνει».
Στην Ελλάδα, βλέπουμε συχνά μια δυσκολία στο να ονομαστεί η τουρκική επιθετικότητα ως τέτοια, με την αριστερά να προτιμά τη ρητορική της «συνεννόησης των λαών», την ώρα που η άλλη πλευρά χρησιμοποιεί σκληρή γεωπολιτική ισχύ.
Η συνεχής στοχοποίηση της Δύσης ως "πηγής όλων των κακών" οδηγεί σε μια βαθιά διάβρωση της εμπιστοσύνης των πολιτών.
Όταν η ριζοσπαστική αριστερά υιοθετεί (έστω και έμμεσα) αφηγήματα της ρωσικής ή κινεζικής προπαγάνδας, διευκολύνει τη διείσδυση των fake news. Αν ο πολίτης πειστεί ότι η ΕΕ και το ΝΑΤΟ είναι "εγκληματικές οργανώσεις", γίνεται πολύ πιο δεκτικός σε εναλλακτικές (και συχνά επικίνδυνες) αυταρχικές λύσεις.
Υπάρχει μια μόνιμη αντίδραση στον εκσυγχρονισμό των εξοπλισμών, με το επιχείρημα ότι «τα λεφτά πρέπει να πάνε στην παιδεία ή υγεία». Ενώ ο στόχος είναι ευγενής, η χρονική στιγμή (εν μέσω ανατολικών απειλών) θεωρείται από πολλούς ως στρατηγική υπονόμευση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας.
Η ριζοσπαστική αριστερά είναι η πρώτη που υπερασπίζεται τα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+, των γυναικών και των μειονοτήτων στη Δύση.
Και εδώ εντοπίζεται η μεγαλύτερη αντίφαση στην Ευρώπη.
Αφού ταυτόχρονα δείχνει ανοχή ή "κατανόηση" για καθεστώτα (όπως το Ιράν, η Ρωσία ή η Κίνα) όπου τα ίδια αυτά δικαιώματα καταπατώνται βάναυσα. Αυτή η δυαδική σκέψη αποδυναμώνει το ηθικό πλεονέκτημα της αριστεράς και μπερδεύει τη νέα γενιά ψηφοφόρων.
Η στάση αυτή τροφοδοτεί τη θεωρία του πετάλου, όπου η ριζοσπαστική αριστερά και η άκρα δεξιά συναντιούνται.
Και οι δύο πλευρές συχνά θαυμάζουν τον "ισχυρό άνδρα" (Πούτιν) ή το "πειθαρχημένο μοντέλο" (Κίνα).
Και οι δύο επιτίθενται με το ίδιο πάθος στις "ελίτ των Βρυξελλών" και στον "δυτικό φιλελευθερισμό". Αυτή η σύγκλιση δημιουργεί ένα εκρηκτικό κοκτέιλ που απειλεί τη σταθερότητα των κοινοβουλευτικών δημοκρατιών.
Τι σημαίνει τώρα αυτό για το μέλλον; Αν η ριζοσπαστική αριστερά δεν επαναπροσδιορίσει τη σχέση της με τον αυταρχισμό της Ανατολής, κινδυνεύει να περιθωριοποιηθεί πολιτικά, καθώς οι λαοί της Ευρώπης (ειδικά μετά την εισβολή στην Ουκρανία) νιώθουν την ανάγκη για ασφάλεια.
Κινδυνεύει όμως και να λειτουργήσει ως "δούρειος ίππος" για δυνάμεις που δεν έχουν καμία πρόθεση να σεβαστούν τις δημοκρατικές αξίες που η ίδια η αριστερά θεωρητικά πρεσβεύει.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου