Η «Χορηγία» της Οργής - Όταν το Συλλαλητήριο Μετατρέπεται σε Logistics με «Σκιώδεις Χορηγούς»

Το ζήτημα της «χορηγούμενης» διαμαρτυρίας, όπως προέκυψε από τις δηλώσεις του Σωκράτη Αλειφτήρα για το κόστος μεταφοράς των τρακτέρ στην Αθήνα, εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη φύση του σύγχρονου ακτιβισμού. 

Η αποκάλυψη του εκπροσώπου των αγροτών, Σωκράτη Αλειφτήρα, ότι το κόστος των 20.000 ευρώ για τη μεταφορά τρακτέρ στην Αθήνα καλύφθηκε από «χορηγούς», αποτελεί μια στιγμή αφοπλιστικής ειλικρίνειας που, ωστόσο, ναρκοθετεί το ηθικό υπόβαθρο των κινητοποιήσεων.

Είναι οξύμωρο να διαδηλώνεις για την οικονομική εξαθλίωση και το δυσβάσταχτο κόστος παραγωγής, ενώ ταυτόχρονα επιστρατεύεις «χορηγικά κεφάλαια» για να επικοινωνήσεις αυτή την ανέχεια. 

Όπως επισήμανε εύστοχα ο Νίκος Στραβελάκης, η έννοια του «χορηγού» σε ένα λαϊκό συλλαλητήριο ξενίζει. Ιστορικά, οι κοινωνικοί αγώνες τροφοδοτούνται από το υστέρημα των συμμετεχόντων και την αλληλεγγύη της βάσης, όχι από εταιρικού τύπου χρηματοδοτήσεις.

Ποιοι είναι οι «Σκιώδεις» Υποστηρικτές;

Η ασάφεια γύρω από την ταυτότητα των «χορηγών που στηρίζουν τον πρωτογενή τομέα» δημιουργεί εύλογες υποψίες. Είναι τοπικοί επιχειρηματίες, εταιρείες αγροεφοδίων ή μήπως πολιτικά συμφέροντα που επενδύουν στην κοινωνική αναταραχή; 

Όταν μια διαμαρτυρία αποκτά χρηματοδότες, παύει να είναι μια αυθόρμητη κραυγή απόγνωσης και κινδυνεύει να θεωρηθεί ένα καλοστημένο «event» πίεσης, όπου ο αγρότης γίνεται το πρόσωπο μιας καμπάνιας τρίτων.

Η μεταφορά τρακτέρ πάνω σε νταλίκες με κόστος 1.500 ευρώ ανά δρομολόγιο μετατρέπει τη διαδήλωση σε μια άσκηση logistics και εντυπωσιασμού. Αν το μήνυμα χρειάζεται 20.000 ευρώ «marketing» για να ακουστεί, τότε η ουσία του αγώνα χάνεται πίσω από τη βιτρίνα. 

Η εξάρτηση από εξωτερικά κεφάλαια αφαιρεί από το κίνημα την αυτονομία του και δίνει το δικαίωμα στους επικριτές του να μιλούν για «κατευθυνόμενες» κινητοποιήσεις.

Ο αγώνας των αγροτών για επιβίωση είναι δίκαιος και τα αιτήματα τους αυτονόητα. Ωστόσο, η υιοθέτηση όρων όπως «χορηγοί» και «κοστολόγιο» λερώνει την αγνότητα της διεκδίκησης. Ένα συλλαλητήριο δεν είναι τηλεοπτική παραγωγή ούτε φεστιβάλ. Όταν η οργή αποκτά τιμολόγιο, η αξιοπιστία του κινήματος δέχεται το μεγαλύτερο πλήγμα από μέσα.

Η είσοδος της έννοιας του «χορηγού» στις αγροτικές κινητοποιήσεις δεν είναι απλώς ένα ζήτημα πρακτικής διαχείρισης των εξόδων, αλλά μια εξέλιξη με βαθιές και δυνητικά επικίνδυνες πολιτικές προεκτάσεις.

Όταν ένα κοινωνικό κίνημα χρηματοδοτείται από τρίτους, τίθεται το ερώτημα: Ποιος καθορίζει την ατζέντα; Η πολιτική πίεση που ασκεί ένα τρακτέρ στην Πλατεία Συντάγματος έχει άλλη βαρύτητα όταν εκφράζει την επιβίωση ενός καλλιεργητή και άλλη όταν αποτελεί μέρος ενός «συμβολαίου» πίεσης. 

Αν οι χορηγοί είναι μεγαλοσχήμονες του αγροδιατροφικού τομέα ή τοπικοί ισχυροί παράγοντες, τότε οι αγρότες κινδυνεύουν να μετατραπούν σε «πολιορκητικό κριό» για ξένα συμφέροντα που επιδιώκουν ευνοϊκότερες ρυθμίσεις για τους ίδιους.

«Υποκινούμενη» Οργή;

Η αναφορά σε 20.000 ευρώ από χορηγούς προσφέρει «πολεμοφόδια» στην κυβερνητική ρητορική περί υποκινούμενων κινητοποιήσεων. 

Στο πολιτικό σκάκι, η αποκάλυψη αυτή επιτρέπει στην εξουσία να απονομιμοποιήσει το κίνημα, παρουσιάζοντάς το όχι ως μια αυθόρμητη κοινωνική έκρηξη, αλλά ως μια καλά χρηματοδοτούμενη επιχείρηση φθοράς της κυβέρνησης. 

Η πολιτική ουσία των αιτημάτων (κόστος πετρελαίου, τιμές εφοδίων) θάβεται κάτω από τη συζήτηση για το «ποιος πληρώνει τον λογαριασμό».

 

Η Δημιουργία ενός Νέου Μοντέλου Lobbying

Αν η «χορηγία» καθιερωθεί ως μέσο διεξαγωγής συλλαλητηρίων, περνάμε από την εποχή του παραδοσιακού συνδικαλισμού στην εποχή του επιχειρηματικού ακτιβισμού. 

Αυτό δημιουργεί μια επικίνδυνη ανισότητα: στο μέλλον, θα μπορούν να διαμαρτύρονται αποτελεσματικά μόνο οι κοινωνικές ομάδες που βρίσκουν «προστάτες» με βαθιές τσέπες.

Η πολιτική διαμαρτυρία παύει να είναι δημοκρατικό δικαίωμα της βάσης και γίνεται προνόμιο εκείνων που έχουν πρόσβαση σε ιδιωτικά κεφάλαια.

Η δήλωση Αλειφτήρα εκθέτει την ηγεσία του κινήματος σε κριτική για πολιτική αφέλεια ή, στη χειρότερη περίπτωση, για συναλλαγή. Η πολιτική βαρύτητα ενός αγώνα κρίνεται από την αυτονομία του. 

Με την παραδοχή της εξάρτησης από χορηγούς, οι εκπρόσωποι των αγροτών παραχωρούν ένα μέρος της πολιτικής τους κυριαρχίας, καθιστώντας τον κλάδο ευάλωτο σε κομματικές ή επιχειρηματικές εκμεταλλεύσεις που θα ζητήσουν «αντάλλαγμα» στο μέλλον.

Η πολιτική ζημιά από τη χρήση χορηγών είναι ίσως μεγαλύτερη από το οικονομικό όφελος της μεταφοράς των τρακτέρ. 

Σε μια περίοδο κρίσης θεσμών, η εικόνα του «χορηγούμενου διαδηλωτή» θολώνει τα όρια μεταξύ κοινωνικής διεκδίκησης και επιχειρηματικής προώθησης, δίνοντας το δικαίωμα στην εκάστοτε εξουσία να αντιμετωπίζει τους πολίτες όχι ως συνομιλητές, αλλά ως ενορχηστρωμένους αντιπάλους.

Cato Civis