Η πρόσφατη τοποθέτηση του Περιφερειάρχη Φάνη Σπανού (Φεβρουάριος 2026), που χαρακτήρισε το αυτόνομο Πανεπιστήμιο ως «δημογραφικό όπλο», επαναφέρει στο προσκήνιο το μεγαλύτερο ακαδημαϊκό και πολιτικό παράδοξο της χώρας: η Στερεά Ελλάδα παραμένει η μοναδική Περιφέρεια χωρίς δικό της «επώνυμο» ίδρυμα.
Μετά την κατάργηση του Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδας το 2013 (Σχέδιο «Αθηνά»), η περιοχή μετατράπηκε σε ένα ιδιότυπο «εκπαιδευτικό οικόπεδο» που μοιράστηκε μεταξύ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών. Παρά τη λειτουργία αξιόλογων τμημάτων σε Λαμία, Ψαχνά, Άμφισσα και Καρπενήσι, η απουσία κεντρικής διοίκησης εντός της Περιφέρειας στερεί από την περιοχή τη δυνατότητα χάραξης αυτόνομης στρατηγικής.
Ο Περιφερειάρχης επενδύει σε δύο άξονες. Πρώτον στην ανακοπή της διαρροής των νέων της Στερεάς που αιμορραγεί πληθυσμιακά προς την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Ένα αυτόνομο ίδρυμα θα λειτουργούσε ως μαγνήτης για 15.000+ φοιτητές. Δεύτερον στη σύνδεση με την Παραγωγή. Η πρόταση περιλαμβάνει σχολές Logistics (λόγω Βοιωτίας), Μεταλλειολογίας (λόγω Φωκίδας) και Αγροδιατροφής, ώστε το πτυχίο να οδηγεί άμεσα στην αγορά εργασίας της Στερεάς.
Παρά την ομόφωνη στήριξη του Περιφερειακού Συμβουλίου, το εγχείρημα αντιμετωπίζει τρεις σοβαρές προκλήσεις. Ο «Τοπικιστικός Δούρειος Ίππος», η αιώνια κόντρα Λαμίας και Χαλκίδας για την έδρα αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή. Αν η διεκδίκηση διασπαστεί σε τοπικιστικά στρατόπεδα, θα διαιωνιστεί η ήδη ατελείωτη πολιτική κωλυσιεργία.
Στην εποχή των συγχωνεύσεων και των αυστηρών κριτηρίων της ΕΘΑΑΕ, η ίδρυση ενός νέου διοικητικού σχήματος φαντάζει δύσκολη, εκτός αν συνοδευτεί από πλήρη οικονομική μελέτη βιωσιμότητας που θα αποδεικνύει ότι δεν θα δημιουργηθεί ένα ακόμα «πανεπιστήμιο-φάντασμα».
Το ζήτημα δεν είναι μόνο το όνομα στην ταμπέλα, αλλά οι φοιτητικές εστίες και τα εργαστήρια. Χωρίς γενναία χρηματοδότηση από το Περιφερειακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, το αυτόνομο πανεπιστήμιο θα είναι απλώς ένας διοικητικός σκελετός.
Ο Δήμος Λαμιέων εξέδωσε ομόφωνο ψήφισμα τον Σεπτέμβριο του 2025, διεκδικώντας την έδρα με βάση το ιστορικό δικαίωμα, καθώς η Λαμία ήταν η έδρα του παλαιού Πανεπιστημίου Στερεάς Ελλάδας πριν την κατάργησή του το 2013. Η πόλη προβάλλεται ως το διοικητικό και συγκοινωνιακό κέντρο της Περιφέρειας. Επισημαίνεται ότι η πόλη διαθέτει ήδη τις κτιριακές και ακαδημαϊκές βάσεις για να υποστηρίξει άμεσα τη λειτουργία ενός αυτόνομου ιδρύματος.
Το αίτημα για αυτόνομο Πανεπιστήμιο είναι δίκαιο, καθώς η Στερεά αντιμετωπίζεται ως «ακαδημαϊκή επαρχία» γειτονικών νομών. Ωστόσο, για να μην μείνει η δήλωση Σπανού μια «προεκλογικού τύπου» ρητορική, απαιτείται η κατάθεση ενός συγκεκριμένου ακαδημαϊκού χάρτη που θα πείσει την Αθήνα ότι η Στερεά δεν ζητά απλώς μια σφραγίδα, αλλά ένα εργαλείο επιβίωσης.
Η Δήμαρχος Χαλκιδέων Έλενα Βάκα έχει δηλώσει ότι η έδρα στη Χαλκίδα είναι «αδιαπραγμάτευτη». Υποστηρίζει ότι η ίδρυση του πανεπιστημίου στη Χαλκίδα θα ωφελήσει την εθνική οικονομία λόγω της γειτνίασης με την Αττική και της σύνδεσης με τη βιομηχανική ζώνη. Ως η μεγαλύτερη πόλη της Περιφέρειας, η Χαλκίδα θεωρείται από τη δημοτική αρχή ως ο φυσικός χώρος φιλοξενίας της διοίκησης του ιδρύματος.
Παρά τη δυναμική των τοπικών φορέων, η Υπουργός Παιδείας ανέφερε τον Νοέμβριο του 2025 ότι η ΕΘΑΑΕ δεν έχει λάβει ακόμη επίσημο αίτημα παροχής γνώμης για την ίδρυση του Πανεπιστημίου. Αυτό υποδηλώνει ένα χάσμα μεταξύ της πολιτικής διεκδίκησης σε περιφερειακό επίπεδο και της τυπικής ακαδημαϊκής διαδικασίας.
Η σύγκρουση για την έδρα ενέχει τον κίνδυνο της «ακαδημαϊκής διχοτόμησης». Ενώ ο Περιφερειάρχης Φάνης Σπανός προτείνει ένα μοντέλο με σχολές κατανεμημένες σε όλη τη Στερεά για να ικανοποιήσει όλες τις πλευρές, η επιμονή των δημάρχων σε μια μοναδική έδρα μπορεί να αποδυναμώσει το κοινό μέτωπο απέναντι στο Υπουργείο.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου