Από ένα διεθνές όργανο περιορισμένης χρονικής διάρκειας, εξουσιοδοτημένο από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ να εποπτεύσει τη διοίκηση και τη μετασυγκρουσιακή ανοικοδόμηση της Γάζας σε έναν θεσμικό μηχανισμό με πολύ ευρύτερη αποστολή, στόχους και λειτουργίες.
Λόγος γίνεται για το επισήμως ανακοινωθέν στις 22 Ιανουαρίου 2026, κατά τη διάρκεια του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, Συμβούλιο Ειρήνης που προωθεί ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.
Το άρθρο 1 του Καταστατικού Χάρτη του Συμβουλίου Ειρήνης φαίνεται να αναφέρει χαρακτηριστικά: «Το Συμβούλιο Ειρήνης είναι ένας διεθνής οργανισμός που επιδιώκει να προάγει τη σταθερότητα, να αποκαθιστά αξιόπιστη και νόμιμη διακυβέρνηση και να διασφαλίζει διαρκή ειρήνη σε περιοχές που πλήττονται ή απειλούνται από συγκρούσεις».
Και προσθέτει: «Το Συμβούλιο Ειρήνης αναλαμβάνει λειτουργίες οικοδόμησης της ειρήνης σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και όπως αυτές εγκρίνονται βάσει του παρόντος Καταστατικού, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης και διάδοσης βέλτιστων πρακτικών που μπορούν να εφαρμοστούν από όλα τα έθνη και τις κοινότητες που επιδιώκουν την ειρήνη».
Η προκείμενη αφετηριακή αναφορά κατέστη αρκετή για να ανοίξει ένας ευρύς διάλογος περί πιθανής υποβάθμισης των Ηνωμένων Εθνών, διά της εγκαθίδρυσης ενός διακρατικού μηχανισμού που κινείται στη σφαίρα μίας παρεμφερούς επαγγελίας – με διαφορετικούς βεβαίως όρους λειτουργίας και δράσης. Το Συμβούλιο Ειρήνης του Τραμπ, αν και, όπως επισημαίνουν και ειδικοί αναλυτές, δεν αποτελεί άμεση υπαρξιακή απειλή για τον ΟΗΕ, δύναται να προκαλέσει κλυδωνισμούς στο παγκόσμιο σύστημα διακυβέρνησης αποδυναμώνοντας τη σημασία του κυρίαρχου μεταπολεμικά πεδίου διεθνούς συνεννόησης.
Είτε ως παράλληλη δομή είτε ως αντίπαλο δέος, το Συμβούλιο Ειρήνης, του οποίου η ίδια η διεθνής νομιμότητα αμφισβητείται από πολλούς, έρχεται να επιβεβαιώσει την πολλάκις εκφρασθείσα στο παρελθόν αμφισβήτηση της αποτελεσματικότητας του έργου των Ηνωμένων Εθνών από τον Αμερικανό ηγέτη, μία αμφισβήτηση που υπονοείται και στον πρόλογο του Καταστατικού Χάρτη του Συμβουλίου («Τονίζοντας την ανάγκη για έναν πιο ευέλικτο και αποτελεσματικό διεθνή οργανισμό για την οικοδόμηση της ειρήνης»).
Στους κόλπους του νέου εγχειρήματος του Αμερικανού Προέδρου εντοπίζει δε κανείς μια προσέγγιση που παρεκκλίνει σε ουσιαστικά σημεία του «κατεστημένου» συστήματος διεθνούς συνεργασίας όπως αυτό συναντάται στα Ηνωμένα Εθνη και τα κυριότερα όργανά τους.
Την ώρα που στον ΟΗΕ βρίσκει ανταπόκριση η οργουελική παραδοχή ότι «όλα τα ζώα είναι ίσα, αλλά ορισμένα ζώα είναι πιο ίσα από τα άλλα» (από την «Φάρμα των Ζώων» του Τζορτζ Οργουελ), δεδομένων των πέντε μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας και του δικαιώματος βέτο που αυτά κατέχουν, το Συμβούλιο Ειρήνης απηχεί την ιδέα του «Πρώτα η Αμερική» (America First) στη διεθνή σκακιέρα, προκρίνοντας συγκεκριμένα τον πρόεδρο Τραμπ επικεφαλής του νέου θεσμού. Το Συμβούλιο Ειρήνης ομοιάζει με προσωπικό – πολιτικό όχημα του Αμερικανού ηγέτη, πλήρως εξαρτώμενο από τις αποφάσεις του τελευταίου σε κάθε φάση των προβλεπόμενων λειτουργιών και διεργασιών του.
Στους χαμένους της πλέον συγκεντρωτικής δομής του Συμβουλίου Ειρήνης περιλαμβάνονται τόσο ισχυροί όσοι και περισσότερο αδύναμοι παίκτες της διεθνούς τάξης. Η προϋπόθεση αποστολής πρόσκλησης από τον πρόεδρο Τραμπ για τη συμμετοχή ενός κράτους στον οργανισμό θέτει εκ προοιμίου όρια. Σύμφωνα με αναφορές, έως σήμερα ο κ. Τραμπ έχει αποστείλει περί τις 50-60 προσκλήσεις, συμπεριλαμβανομένων αυτών στην Ελλάδα και την Κύπρο. Την ίδια ώρα, υπενθυμίζεται ότι στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ έχουν φωνή 193 κράτη-μέλη.
Στο υπό διαμόρφωση σχήμα συνεργασίας, σίγουρα δεν είναι ευχάριστο για τα υπόλοιπα, πέραν των Ηνωμένων Πολιτειών, μόνιμα μέλη των ΗΕ το γεγονός ότι απωλείουν το δικαίωμα βέτο τους και έρχονται σε θέση υποδεέστερη της αμερικανικής πρωτοκαθεδρίας. Από την άλλη, η οικονομική απαίτηση της καταβολής $1 δισεκατομμυρίου για την εξασφάλιση θέσης μόνιμου μέλους στο Συμβούλιο Ειρήνης αναγιγνώσκεται από διεθνείς παρατηρητές ως διάθεση οικοδόμησης εν τοις πράγμασι ενός κλαμπ των ισχυρών.
Μεγάλες χώρες, όπως η Γαλλία (επίσης μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας), μεταξύ άλλων, έχουν απορρίψει την πρόσκληση του προέδρου Τραμπ να μετάσχουν στο Συμβούλιο Ειρήνης, ενώ άλλα, όπως η Τουρκία, έχουν εκφράσει την πρόθεσή τους να είναι παρόντες στις εξελίξεις αγκαλιάζοντας τον νέο θεσμό. Ορισμένοι όπως και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξετάζουν τα δεδομένα.
«Εχουμε μια σειρά από ερωτήματα σχετικά με ορισμένα στοιχεία του Χάρτη του Συμβουλίου Ειρήνης, που σχετίζονται με το πεδίο εφαρμογής του, τη διακυβέρνησή του και τη συμβατότητά του με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», δήλωσε προσφάτως ο εκπρόσωπος της Επιτροπής για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Ανουάρ Ελ Ανουνί, επισημαίνοντας παράλληλα ότι «η θέση μας δεν έχει αλλάξει» και ότι «η ΕΕ είναι έτοιμη να συνεργαστεί με τις ΗΠΑ για την εφαρμογή του συνολικού ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα».
Η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται να σχεδιάζει την πρώτη συνεδρίαση του «Συμβουλίου Ειρήνης» αυτό το μήνα και συγκεκριμένα την 19η Φεβρουαρίου στην Ουάσιγκτον. Και ανεξαρτήτως του πώς αξιολογεί κανείς το νεοσυσταθέν πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας, αυτό αναγιγνώσκεται ως ένα ακόμη βήμα στην προσπάθεια της σημερινής αμερικανικής κυβέρνησης να ανατρέψει την καθεστηκυία εδώ και δεκαετίες τάξη πραγμάτων στην παγκόσμια σκηνή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου