Δύσκολα θα αντέξει η ρωσική οικονομία έναν 5ο χρόνο πολέμου στην Ουκρανία

 Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών και οικονομικών αναλυτών κατά τον 4ο χρόνο της εισβολής (Φεβρουάριος 2026), η ρωσική οικονομία επιδεικνύει μια περιορισμένη ανθεκτικότητα, αλλά βρίσκεται πλέον σε τροχιά στασιμότητας και αυξανόμενης εσωτερικής πίεσης.

Αναλυτές εκτιμούν ότι η Ρωσία μπορεί να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο στο τρέχον επίπεδο δαπανών για τουλάχιστον ακόμη 1 έως 2 χρόνια (έως το 2027-2028), με την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν μεγάλα εξωτερικά σοκ στις τιμές του πετρελαίου.

Ορισμένες αναφορές, όπως αυτή του CNN και του Center for Strategic and International Studies (CSIS), υποστηρίζουν ότι παρά τη στασιμότητα, το Κρεμλίνο διατηρεί πόρους για να συνεχίσει τις επιχειρήσεις για 3 έως 5 ακόμη χρόνια (έως το 2029-2030), εφόσον οι εξαγωγές ενέργειας παραμείνουν κερδοφόρες.

Κρίσιμη Καμπή (Τέλη 2026): Το Royal United Services Institute (RUSI) προβλέπει ότι τα αποθέματα σοβιετικού εξοπλισμού και τα δημοσιονομικά περιθώρια θα αρχίσουν να εξαντλούνται στα τέλη του 2026 ή αρχές του 2027. 

Οι Κύριες Πιέσεις στην Αγορά και την Οικονομία

Στασιμότητα ΑΕΠ: Μετά την ανάπτυξη του 2023-24, το ΔΝΤ υποβάθμισε την πρόβλεψη για το 2026 σε μόλις 0,8%, ενώ η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας προβλέπει ανάπτυξη μεταξύ 0,5% και 1,5%.

Δημιουργείται ένα χάσμα όπου ο στρατιωτικός τομέας απορροφά τους πόρους, ενώ ο πολιτικός τομέας ασφυκτιά λόγω υψηλών επιτοκίων και έλλειψης επενδύσεων.

Για να καλυφθεί το έλλειμμα, ο ΦΠΑ αυξήθηκε στο 22% από την 1η Ιανουαρίου 2026, ενώ οι δαπάνες για την παιδεία και την υγεία περικόπτονται προς όφελος του στρατού, που πλέον απορροφά το 38-40% του προϋπολογισμού.

Η απώλεια περίπου 1,4 εκατομμυρίων ατόμων (απώλειες πολέμου και μετανάστευση) έχει προκαλέσει «ασφυξία» στην αγορά εργασίας, εμποδίζοντας την οικονομική ανάκαμψη.

Το ρευστό αποθεματικό του Εθνικού Ταμείου Πλούτου (NWF) ενδέχεται να εξαντληθεί εντός του 2026 για την κάλυψη του ελλείμματος, καθιστώντας την οικονομία πιο ευάλωτη. 

Οι δυτικές κυρώσεις αρχίζουν να επιφέρουν βαθύτερα πλήγματα. Τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο κατέγραψαν πτώση τον Ιανουάριο του 2026, όντας 32% κάτω από τον προγραμματισμένο στόχο, λόγω των χαμηλότερων διεθνών τιμών και της αυξανόμενης αποτελεσματικότητας των περιορισμών στις εξαγωγές. 

Ο ειδικός απεσταλμένος της ΕΕ για τις κυρώσεις, Ντέιβιντ Ο'Σάλιβαν, δήλωσε στον Guardian ότι η Ρωσία μπορεί να φτάσει σε σημείο οικονομικής μη βιωσιμότητας εντός του 2026, καθώς η παραμόρφωση της οικονομίας προς όφελος του στρατιωτικού τομέα γίνεται μη αναστρέψιμη.

Οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας έχουν εισέλθει σε μια νέα, πιο επιθετική φάση στον τέταρτο χρόνο του πολέμου (2026), με έμφαση στην καταπολέμηση της παράκαμψης και τον στραγγαλισμό των ενεργειακών εσόδων.

Το 20ό Πακέτο Κυρώσεων της ΕΕ (Φεβρουάριος 2026)

Στις 6 Φεβρουαρίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το 20ό πακέτο κυρώσεων, το οποίο περιλαμβάνει:

Πλήρη απαγόρευση ναυτιλιακών υπηρεσιών: Στοχεύει στη μεταφορά ρωσικού αργού πετρελαίου παγκοσμίως, σε συντονισμό με τους G7.

Στοχοποίηση λιμένων τρίτων χωρών: Για πρώτη φορά, η ΕΕ πρότεινε κυρώσεις κατά λιμένων στη Γεωργία (Kulevi) και την Ινδονησία (Karimun) που διευκολύνουν τη διακίνηση ρωσικού πετρελαίου.

Ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία: Καθολική απαγόρευση συναλλαγών σε κρυπτονομίσματα που εμπλέκουν τη Ρωσία, ώστε να κλείσει μια σημαντική δίοδος παράκαμψης του παραδοσιακού τραπεζικού συστήματος.

Περαιτέρω τραπεζικοί αποκλεισμοί: Προσθήκη 20 ακόμη ρωσικών περιφερειακών τραπεζών στη «μαύρη λίστα».

 

Ενεργειακός Στραγγαλισμός & Έσοδα

Τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μειώθηκαν κατά 24% το 2025 (περίπου $110 δισ.) λόγω των κυρώσεων και των υποχρεωτικών εκπτώσεων. Για το 2026, προβλέπεται περαιτέρω πτώση στα $106 δισ..

Η ΕΕ υιοθέτησε κανονισμό για την πλήρη κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού LNG από τις αρχές του 2027 και του αερίου μέσω αγωγών από το φθινόπωρο του ίδιου έτους.

Οι κυρώσεις προκάλεσαν πτώση κερδών κατά 60% στον ρωσικό κολοσσό Novatek το 2025, δυσκολεύοντας τη στρατηγική επέκταση της Ρωσίας στην Ασία. 

Χρήση Δεσμευμένων Περιουσιακών Στοιχείων

Η ΕΕ χρησιμοποιεί πλέον τα «έκτακτα έσοδα» από τα €210 δισ. δεσμευμένων στοιχείων της Ρωσικής Κεντρικής Τράπεζας για την αποπληρωμή δανείων ύψους €45 δισ. προς το Κίεβο.

Τον Δεκέμβριο του 2025, το Συμβούλιο της ΕΕ απαγόρευσε προσωρινά οποιαδήποτε μεταφορά αυτών των στοιχείων πίσω στη Ρωσία. 

Η Στρατηγική της «Έξυπνης» Επιβολής

Το 2026 η έμφαση έχει μετατοπιστεί από τα «μεγάλα πακέτα» στην επιθετική εφαρμογή των υπαρχόντων μέτρων:

Σκιώδης Στόλος (Shadow Fleet): Περισσότερα από 640 πλοία έχουν πλέον ενταχθεί σε λίστες κυρώσεων, αντιμετωπίζοντας απαγορεύσεις ελλιμενισμού και παγώματα περιουσιακών στοιχείων.

Ρήτρες "No Russia": Τα νέα εξαγωγικά συμβόλαια ενσωματώνουν υποχρεωτικές ρήτρες που απαγορεύουν την επανεξαγωγή ευαίσθητων προϊόντων στη Ρωσία μέσω τρίτων χωρών. 

Η Ρωσία φαίνεται να αντέχει το άμεσο κόστος του πολέμου για το 2026, αλλά το κάνει εις βάρος της μελλοντικής της ανάπτυξης, μετατρέποντας την οικονομία της σε ένα κλειστό, στρατιωτικοποιημένο σύστημα με χαμηλό βιοτικό επίπεδο για τον πληθυσμό.